skontaktuj się z radcą prawnym:
Czekamy na Twój kontakt!
Wprowadzenie fundacji rodzinnej do polskiego porządku prawnego stanowi odpowiedź ustawodawcy na wyzwania, z jakimi mierzą się przedsiębiorcy prowadzący firmy rodzinne – szczególnie w zakresie sukcesji, zabezpieczenia majątku oraz uniknięcia konfliktów między spadkobiercami. Fundacja rodzinna ma zagwarantować kontynuację działalności gospodarczej i stabilność prowadzenia firmy zgodnie z wolą jej założyciela. Pozwala to zatrzymać kapitał na wiele pokoleń, jednocześnie zwiększając potencjał krajowych inwestycji.
Fundacja a fundacja rodzinna – na czym polega różnica?
Fundacja jest osobą prawną, która może być ustanowiona dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności takich, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami, co wynik z art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 166 ze zm.)
Na tle przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 326 ze zm.) definicję fundacji rodzinnej zawiera art. 2 ust. 1, który stawowi, że fundacja rodzinna jest osobą prawną utworzoną w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Należy zatem zauważyć, że podstawową różnicą między fundacją a fundacją rodzinną jest ich cel. Fundacja rodzinna ma bowiem realizować ,,cel prywatny”, związany z zaspokajaniem potrzeb konkretnych osób – beneficjentów, podczas gdy fundacja publiczna działa w celach publicznych. Fundacji rodzinnej nie należy zatem utożsamiać z fundacjami publicznymi.
Z powyższego wynika zatem, że podstawowym celem fundacji rodzinnej jest gromadzenie przez nią mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania na ich rzecz świadczeń. Powołanie fundacji rodzinnej w innym celu jest niemożliwe. Szczegółowy cel fundacji rodzinnej określa fundator w statucie.
Beneficjentem fundacji rodzinnej może być członek rodziny fundatora, na rzecz którego fundacja może przyznawać świadczenia, a zatem składniki majątkowe, w tym środki pieniężne, rzeczy lub prawa, przeniesione na beneficjenta albo oddane beneficjentowi do korzystania przez fundację rodzinną albo fundację rodzinną w organizacji, zgodnie ze statutem i listą beneficjentów. W przypadku beneficjenta będącego osobą fizyczną fundacja może w szczególności pokrywać koszty jego utrzymania lub kształcenia, a w przypadku beneficjenta będącego organizacją pozarządową, o której mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1327, 1265 i 1812), prowadzącą działalność pożytku publicznego wspierać działalność pożytku publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej ustawy. Źródłem powstania tego zobowiązania jest statut fundacji rodzinnej, określający beneficjenta i należne mu świadczenie.
Podsumowując, beneficjentem fundacji rodzinnej może być osoba fizyczna, organizacja pozarządowa, o której mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, prowadząca działalność pożytku publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej ustawy, która zgodnie ze statutem może otrzymać świadczenie od fundacji rodzinnej lub mienie w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej, a nawet sam fundator.
Dlaczego warto, aby beneficjentem został jednak członek rodziny?
Przychody uzyskane od fundacji rodzinnej przez fundatora lub osobę, która jest w stosunku do niego osobą należącą do tzw. grupy zerowej, są zwolnione z podatku o dochodowego od osób fizycznych (art. 21 ust. 1 pkt 157 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz.U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.).
Oznacza to, że najbliżsi członkowie rodziny – małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, rodzeństwo, pasierb, ojczym, czy macocha objęci są zwolnieniem podatkowym! Jak podkreśla się w doktrynie zwolnienie to obejmuje zstępnych bez ograniczenia co do stopnia pokrewieństwa, co ma istotne znaczenie dla funkcjonowania fundacji rodzinnej przez wiele pokoleń (tak: K. Osajda (red.), Ustawa o fundacji rodzinnej. Komentarz, wyd. 1, 2025).
Warto podkreślić, że ustawodawca wprowadził zamknięty katalog aktywności gospodarczej fundacji rodzinnej, co ma na celu zminimalizowanie ryzyka gospodarczego oraz zapewnienie ochrony majątku fundacji.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej, fundacja ta może wykonywać działalność gospodarczą jedynie w zakresie:
1) zbywania mienia, o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia;
2) najmu, dzierżawy lub udostępniania mienia do korzystania na innej podstawie;
3) przystępowania do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach;
4) nabywania i zbywania papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze;
5) udzielania pożyczek:
a) spółkom kapitałowym, w których fundacja rodzinna posiada udziały albo akcje,
b) spółkom osobowym, w których fundacja rodzinna uczestniczy jako wspólnik,
c) beneficjentom;
6) obrotu zagranicznymi środkami płatniczymi należącymi do fundacji rodzinnej w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji rodzinnej;
7) produkcji przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, z wyjątkiem przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych uzyskanych w ramach prowadzonych działów specjalnych produkcji rolnej oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, o ile ilość produktów roślinnych lub zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, użytych do produkcji danego produktu stanowi co najmniej 50% tego produktu;
8) gospodarki leśnej.
Działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 7 i 8, fundacja rodzinna może wykonywać wyłącznie w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym.
Należy pamiętać, że do powstania fundacji rodzinnej jest wymagane:
1) złożenie oświadczenia o ustanowieniu fundacji rodzinnej w akcie założycielskim albo w testamencie;
2) ustalenie statutu;
3) sporządzenie spisu mienia;
4) ustanowienie organów fundacji rodzinnej wymaganych przez ustawę lub statut;
5) wniesienie funduszu założycielskiego przed wpisaniem do rejestru fundacji rodzinnych w przypadku ustanowienia fundacji rodzinnej w akcie założycielskim albo wniesienie funduszu założycielskiego w terminie dwóch lat od dnia wpisania fundacji rodzinnej do rejestru fundacji rodzinnych w przypadku ustanowienia fundacji rodzinnej w testamencie;
6) wpisanie do rejestru fundacji rodzinnych.
Co ważne – fundacja nabywa osobowość prawną z chwilą wpisu do rejestru fundacji rodzinnych, prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o fundacji rodzinnej zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią. Razem znajdziemy najlepsze rozwiązanie dla Twojej rodziny i biznesu.