Czy możesz odmówić poddania się mediacji?

Zapoznaj się z przepisami, który weszły w życie od 01 marca 2026 r.

Na mocy ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw z dnia 05 sierpnia 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1172) do art. 103 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego dodano pkt 11, zgodnie z którym:
jeżeli strona bez uzasadnionej przyczyny odmówiła poddania się mediacji – sąd może, niezależnie od wyniku sprawy, włożyć na tę stronę obowiązek zwrotu kosztów w części wyższej, niż nakazywałby to wynik sprawy, a nawet zwrotu kosztów w całości.

Powyższa zmiana umożliwi obciążenie strony – niezależnie od wyniku sprawy – kosztami procesu, które powstały na skutek jej niesumiennego lub niewłaściwego postępowania, polegającego na odmowie mediacji bez uzasadnionej przyczyny.

Art. 103 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi zatem wyjątek od zasady obowiązującej przy orzekaniu o kosztach procesu, tj. zasadę odpowiedzialności stron za wynik procesu, wyrażoną w art. 98 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten wyraża tzw. zasadę zawinienia, która powoduje, że o zwrocie kosztów nie decyduje wynik procesu. Jak słusznie podnosi się w doktrynie ,, artykuł 103 Kodeksu postępowania cywilnego pełni ważną funkcję wychowawczą wobec stron i interwenienta ubocznego co do obciążenia kosztami procesu. Jej istotą jest wzmocnienie zasady prawdy oraz zasady koncentracji materiału procesowego” (tak: P. Rylski, A. Olaś (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, wyd. 4, 2025).

W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że na mocy wspominanej nowelizacji dodano także art. 458 3a Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym w sprawach z umów o roboty budowlane oraz ze ściśle związanych z procesem budowlanym umów służących wykonaniu robót budowlanych, sąd przed posiedzeniem przygotowawczym albo pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę kieruje strony do mediacji. Nie dotyczy to jednak spraw rozpoznawanych w postępowaniu upominawczym, elektronicznym postępowaniu upominawczym oraz postępowaniu nakazowym, chyba że wniesiono sprzeciw albo zarzuty od nakazu zapłaty.

Zastanawiasz się, czy możesz odmówić poddania się mediacji? Skontaktuj się z naszą Kancelarią.