skontaktuj się z radcą prawnym:
Czekamy na Twój kontakt!
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 02.12.2025r. w sprawie o sygnaturze P 10/16 ma fundamentalne znaczenie dla milionów właścicieli nieruchomości w Polsce. Trybunał uznał, że praktyka zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu jest niezgodna z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Jest to historyczna zmiana, która chroni prawo własności i otwiera drogę do dochodzenia roszczeń przeciwko przedsiębiorstwom przesyłowym, które bezumownie korzystają z prywatnych gruntów.
Czego dotyczył problem?
Do Trybunału Konstytucyjnego trafiło pytanie prawne dotyczące zasad nabycia przez przedsiębiorstwo przesyłowe (lub Skarb Państwa) w drodze zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, mimo że formalnie sama „służebność przesyłu” została wprowadzona do polskiego prawa dopiero w 2008 r.
Chodzi o urządzenia przesyłowe – słupy energetyczne, gazociągi, ropociągi i całą infrastrukturę należącą do przedsiębiorstw przesyłowych oraz Skarbu Państwa. Na wielu gruntach elementy takiej infrastruktury znajdują się od dziesięcioleci, często bez umowy i …. bez odszkodowania i bez uregulowanego tytułu prawnego! Przed tym orzeczeniem, sądy powszechne powszechnie akceptowały możliwość nabycia przez przedsiębiorstwa przesyłowe (jak energetyka, gazownictwo, wodociągi) prawa do korzystania z nieruchomości (tzw. służebności) przez zasiedzenie. Oznaczało to, że jeśli urządzenia przesyłowe (słupy energetyczne, rurociągi, gazociągi) znajdowały się na działce przez określony czas (zazwyczaj 20 lub 30 lat), firma mogła stać się legalnym posiadaczem służebności, a właścicielowi gruntu nie przysługiwało już roszczenie o usunięcie urządzeń czy wynagrodzenie.
Dlaczego trybunał konstytucyjny zmienił praktykę?
Kluczowym argumentem Trybunału Konstytucyjnego było nienaruszalne prawo własności. Zgodnie z Konstytucją: Ograniczenia prawa własności muszą wynikać wprost z treści ustawy. Nie można ograniczać prawa własności jedynie na zasadzie analogii przepisów (w tym przypadku analogii zasad zasiedzenia służebności gruntowej) do prawa ograniczenia własności.
Zasiedzenie służebności przesyłu było opierane na konstrukcji prawnej, która w ocenie Trybunału była niewystarczająca i naruszała art. 21 ust. 2 iart. 64 ust. 2 Konstytucji, mówiący, że ograniczenie prawa własności może nastąpić tylko w drodze ustawy. Trybunał jasno stwierdził, że brak było wyraźnej, ustawowej podstawy do takiego ograniczenia.
Co Ten Wyrok Oznacza dla Właścicieli Nieruchomości?
Decyzja TK jest niezwykle korzystna dla milionów obywateli, którzy na swoich działkach mają umiejscowione urządzenia przesyłowe (słupy energetyczne, rurociągi, gazociągi itp.). Wyrok ten:
1. blokuje zasiedzenie- uniemożliwia już zasiedzenie służebności przesyłu przez przedsiębiorstwa w oparciu o dotychczasową praktykę,
2. otwiera drogę do roszczeń- otwiera drogę do uzyskania stosownego odszkodowania oraz wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe,
3. wzmacnia ochronę własności- jest silnym sygnałem wzmacniającym pozycję właścicieli gruntów w sporach z wielkimi firmami przesyłowymi.
Właściciele mogą teraz dochodzić roszczeń za lata, w których podmiot korzystał z ich własności bez formalnej podstawy prawnej i bez uiszczania opłat.
W Twojej sprawie toczyło się postępowanie o odszkodowanie i przegrałeś – wyrok TK otwiera drogę do wznowienia sprawy!
Dla właścicieli, których sprawy o zasiedzenie służebności przesyłu zostały już prawomocnie zakończone wyrokiem oddalającym ich roszczenia (lub zasądzającym zasiedzenie na rzecz przedsiębiorstwa), istnieje kluczowa możliwość wznowienia postępowania.
Podstawę prawną stanowi Art. 401¹ Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym:
Oznacza to, że jeśli wyrok sądowy w Państwa sprawie opierał się na praktyce zasiedzenia, którą TK uznał za niekonstytucyjną, mają Państwo prawo do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w celu ponownego rozpatrzenia sprawy w świetle nowej, konstytucyjnej wykładni.
Uwaga! Skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Dodatkowo wskazać należy , że nie można żądać wznowienia postępowania w przypadkach, gdy od wydania wyroku minęło 10 lat.
Jakie kroki należy podjąć?
Jeśli na Państwa nieruchomości znajdują się urządzenia przesyłowe, a nie zawarto z przedsiębiorstwem formalnej umowy regulującej ich obecność, warto niezwłocznie podjąć działania prawne.
Nasza Kancelaria specjalizuje się w dochodzeniu roszczeń z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości i jest gotowa pomóc Państwu w uzyskaniu należnego wynagrodzenia i odszkodowania od przedsiębiorstw przesyłowych.
Zapraszamy do kontaktu w celu analizy Państwa sprawy.